934 sale do modlitwy i „ciszy” w budynkach federalnych Kanady. Nowe dane parlamentarne, ujawnione 21 września 2026 r., pokazują skalę udogodnień religijnych w federalnej służbie publicznej – i kontekst kampanii, która je wspierała.
W odpowiedzi na pisemne pytanie posła Bloku Quebecu Martina Champoux (Q-1307) 24 instytucje federalne podały, że w budynkach rządowych zainstalowano łącznie 934 sale modlitewne lub „ciche” (quiet rooms). Pytanie dotyczyło liczby takich pomieszczeń z podziałem na ministerstwa, jednostki i konkretne budynki. Wyniki opublikował serwis Blacklock’s Reporter, powołując się na nowe dokumenty.
To dużo więcej niż jeszcze kilka lat wcześniej. W 2023 r. La Presse podawała, że od 2015 r. w 46 budynkach federalnych powstało około 52 sal wielowyznaniowych. Teraz liczba jest o rząd wielkości wyższa – część z nich to dedykowane przestrzenie, część sale „do skupienia”, które w praktyce pełnią tę samą funkcję.
Kampania Elghawaby
Blacklock’s wiąże rozrost tych pomieszczeń z działaniami Amiry Elghawaby, byłej felietonistki Toronto Star i pierwszej (oraz jedynej) Specjalnej Przedstawicielki rządu ds. zwalczania islamofobii (luty 2023 – luty 2026).
W notatkach na wideokonferencję z czerwca 2024 r., zorganizowaną przez Muslim Federal Employees Network, Elghawaby pisała, że islamofobia w miejscu pracy „może objawiać się tym, że muzułmańscy pracownicy mają trudności z uzyskaniem rozsądnych dostosowań praktyk religijnych, takich jak przerwy na modlitwę, post w Ramadanie czy wymagania dotyczące stroju”. Twierdziła też, że islamofobia jest „jasnym i obecnym zagrożeniem dla naszej tkanki społecznej”.
Jej biuro kontaktowało się z departamentami, zbierało odpowiedzi w sprawie „przestrzeni do kontemplacji” i przygotowywało pisma do wiceministrów. Wspierało też Managers’ Guide To Supporting Muslim Employees. Przewodnik przypominał, że muzułmanie mają pięć obowiązkowych modlitw dziennie, z czego nawet trzy mogą wypadać w godzinach 9–17, każda po 10–15 minut, oraz że przed modlitwą potrzebna jest ablucja. Zalecał czyste, ciche, prywatne miejsce bez wizerunków ludzi i zwierząt. Wspominał też, że kontakt fizyczny między płciami (poza małżeństwem i bliską rodziną) jest w islamie zakazany.
Tymczasem według federalnego sondażu z 2024 r. muzułmanie to około 2 proc. pracowników służby publicznej – ok. 6350 osób na niemal 280 tys. etatów. Nie wiadomo, ilu z nich regularnie odprawia wszystkie pięć modlitw.
Urząd Elghawaby zlikwidowano w lutym 2026 r. za rządu Marka Carneya. Minister dziedzictwa Marc Miller mówił wówczas, że „nadszedł czas, by iść dalej”. Decyzja zbiegła się z ujawnieniem, że przedstawicielka interweniowała także w sprawie pracowników, którzy ponosili konsekwencje zawodowe za wypowiedzi pro-palestyńskie. Stanowisko włączono do szerszej Rady Doradczej ds. Praw, Równości i Inkluzji. Elghawaby zarabiała 191 300 dolarów rocznie; budżet biura wynosił ok. 5,4 mln dolarów.
Pytanie o sale zadał Martin Champoux, poseł Bloku Quebecu, partii konsekwentnie broniącej laickości państwa. W Quebecu od 1 września 2026 r. obowiązuje rozszerzona ustawa o świeckości (Law 9), która zamyka sale modlitewne w szkołach, na uczelniach i w instytucjach publicznych – w Concordii, Vanier College czy nawet w pomieszczeniach STM. Federalna praktyka idzie w przeciwną stronę.
Z jednej strony kanadyjskie prawo pracy i Karta praw i wolności nakładają na pracodawcę obowiązek rozsądnego dostosowania praktyk religijnych, o ile nie powoduje to nadmiernego obciążenia. Sale wielowyznaniowe lub ciche pomieszczenia są w wielu instytucjach standardem – nie tylko dla muzułmanów.
Z drugiej strony skala – 934 pomieszczenia przy 2-procentowej reprezentacji jednej grupy religijnej – oraz język kampanii („brak sali = islamofobia”) budzą pytania o neutralność państwa, priorytety wydatkowe i to, czy inne grupy (chrześcijanie, hinduiści, ateiści) mają porównywalny dostęp i wpływ. W komentarzach pod wpisem Holly Doan pojawiały się właśnie te wątki: rozdział Kościoła od państwa, nierówne traktowanie i rola niewybranych doradców.
